ÁO TẤC – TRANG PHỤC VĂN HÓA ĐẸP VIỆT NAM DƯỚI TRIỀU NGUYỄN

Hoàn cảnh ra đời đặc biệt của chiếc “Áo tấc”

Thời bấy giờ, khi nước ta chia làm hai đàng: chính quyền Đàng ngoài do chúa Trịnh cai quản và Đàng trong được Nguyễn Hoàng cùng con cháu ông mở mang bờ cõi và phát triển.

Quy chế trang phục đàng ngoài thô bỉ; khăn khố, váy đụp, áo tứ thân bị vua Minh Mạng coi là các trang phục xấu xí, hủ lậu.

Đến đời thứ 8, Nguyễn Phúc Khoát tự xưng vương và đã đưa ra lệnh thay đổi quy chế trang phục trong triều đình và quần áo trong dân gian để xóa bỏ đi “thói tục hủ lậu” của đàng ngoài, biến đàng trong trở thành nước có có văn hiến áo mũ rực rỡ.

Năm 1744, chúa nguyễn phúc khoát đã áp dụng quy định mặc “quần chân áo chít” ở vùng Thuận Hóa, Quảng Nam. Chỉ trong thời gian ngắn, người dân Thuận Hóa , Quảng Nam có thể quen với tục “quần chân áo chít”, còn người dân Bắc Hà phải mất 1 thời gian lâu mới với những sắc lệnh gắt gao mới dần quen với loại trang phục này.

Quần chân chỉ loại quần có hai ống phân biệt với quần không đáy (váy); áo chít chính là áo ngũ thân. Áo ngũ thân gồm áo ngũ thân tay thụng (áo tấc) và áo ngũ thân tay chẽn.

Đặc điểm áo tấc

Áo ngũ thân tay thụng được gọi là Áo tấc bởi phần viền áo rộng dúng 1 tấc (10cm).

Aó tấc dài được may bằng 5 khổ vải: vạt trước 2 khổ, vạt sau 2 khổ, 1 khổ bên trong để phân biệt với các loại áo như áo tứ thân, áo giao lĩnh.

Kiểu áo rộng, xẻ bên với tay thụng dài, cài khuy phải như áo ngũ thân tay chẽn. Theo mô tả của Chapman năm 1778: “Áo dài thả lỏng, cổ nhỏ cài cúc, bắt chéo trên ngực.., ống tay áo rất dài và rộng, phủ kín cả hai bàn tay.”

Chất liệu được sử dụng chủ yếu từ lụa tơ tằm: sa, gấm, đoạn.. được dệt 1 cách công phu, tỉ mỉ. Mùa hè trời nóng thì dùng sa/the, còn mùa đông lạnh thì dùng gấm, đoạn.

Aó thường được kết hợp vs khăn vấn cho cả nam và nữ, sau này là khăn xếp cho đàn ông.

Aó tấc được sử dụng phổ biến ở mọi tầng lớp từ dân thường đến quan lại, quý tộc, chủ yếu trong những dịp lễ nghi trang trọng. Ngày thường thì mặc áo ngũ thân tay chẽn gọn gàng, thuận tiện hơn cho việc sinh hoạt đời sống hằng ngày.

Aó tấc cũng là 1 trong những bộ trang phục có tầm ảnh hưởng lớn đối với nét đẹp văn hóa của người Việt ta. Nó đã bị đắm chìm trong 1 khoảng thời gian khá lâu và mới được sống lại gần đây. Hy vọng người dân Việt Nam ta sẽ khôi phục lại được bộ trang phục này với công thức chuẩn như thời xưa.